Kroonprins Willem Frederik George Lodewijk bij Quatre Bras, Dirk Sluyter, in of na 1815. Prentmaker: Dirk Sluyter naar tekening van: Jan Kamphuysen. Willem Frederik George Lodewijk, de latere koning Willen II, dankt te paard en schenkt zijn ereteken aan het 7e bataljon, dat hem ontzette bij Quatre Bras, waar de Fransen hem omsingeld hadden.
Kroonprins Willem Frederik George Lodewijk, de latere koning Willen II, dankt te paard en schenkt zijn ereteken aan het 7e bataljon, dat hem ontzette bij Quatre Bras, waar de Fransen hem omsingeld hadden. (Coll. Rijksmuseum, Amsterdam)
 
Op 14 juni 1815 trok Napoleon met een leger van ongeveer 135.000 man de Zuid-Nederlandse grens over. Inmiddels hadden de coalitie partijen zich verspreid opgesteld over de Zuidelijke Nederlanden. Wellington, generaal en bevelhebber van de Britse troepen, was in de veronderstelling dat Napoleon via het westen van de Zuidelijke Nederlanden zou optrekken en lag daarom ver ten westen van Waterloo gelegerd. Maarschalk Blücher, bevelhebber van het Pruisische leger stuitte, op 15 juni, totaal verrast op het Franse leger en moest noodgedwongen terugtrekken. Toch hield Blücher zijn leger intact, iets waar Napoleon geen rekening mee had gehouden. Napoleon zag het als een opluchting en stuurde maarschalk Grouchy achter de Pruisen aan om ze op te jagen. Het is voor Napoleon namelijk van cruciaal belang dat hij het Britse en het Pruisische leger afzonderlijk aanvalt en verslaat. Tezamen zou de overmacht veel te groot zijn. Vandaar dat hij zijn opmars door het midden van de Zuidelijk Nederlanden richting Brussel liet verlopen, waardoor hij de Britse en Pruisische legers gescheiden hield.

De weg naar Brussel lag open. Althans dat dacht Napoleon. Twee Nederlandse generaals, Perponcher en
Bijlandt, zagen het strategische en tactische belang van het plaatsje Quatre-Bras en besloten op eigen houtje dat te gaan verdedigen. Nadat de Prins van Oranje (de latere Koning Willem II) hoorde van deze actie, snelde hij naar Quatre-Bras. Daar beschikte de prins over een legertje van 8000 soldaten en 16 kanonnen. Napoleon die het zekere voor het onzekere wilde nemen stuurde maarschalk Ney vooruit met een leger van 18.000 man, 2000 cavaleristen en 32 kanonnen om stelling te nemen bij Quatre-Bras. Eenmaal aangekomen (15 juni) opende de Franse troepen het vuur. Er werd heftig gevochten en het zag er naar uit dat de Nederlanders het niet lang zouden redden tegen de Franse overmacht. Desondanks coördineerde de Prins van Oranje de verdediging zo kundig dat de Franse troepen uiteindelijk genoodzaakt waren terug te trekken. Een boodschapper werd richting Wellington gestuurd en deze schrok danig van de ontwikkelingen. Hij maakte met zijn leger rechtsomkeert richting Waterloo. Dankzij het kundige optreden van de prins, had hij Napoleon ervan weerhouden de Britse en Pruisische legers één voor één te kunnen verslaan. Bovendien wisten de coalitiepartijen nu waar Napoleon was en waar de definitieve slag kon worden gestreden. (Bron tekst: Jonge Socialisten, Groningen)
De prins van Oranje, Willem Frederik George Lodewijk, bij Quatre-Bras, 16 juni 1815, Jan Willem Pieneman, 1817 - 1818 In het midden zit de prins op een paard, de troepen naar voren dirigerend. Links de oprukkende legers, rechts is de veldslag in volle gang. Schets voor het grote doek op Paleis Soestdijk.
Waterloozaal Paleis Soestdijk. Interieur, overzicht van het schilderij uit 1824 van J.W.Pieneman in de Waterloozaal, genaamd: "De Prins van Oranje tijdens de slag bij Quatre Bras", gelegen aan de voorzijde van het corps de logis. (Bron: Beeldbank.cultureelerfgoed.nl)
 
De bijdrage van de Nederlandse troepen in de slag bij Quatre-Bras is soms nogal overdreven in de geschiedschrijving. Napoleon schreef op Sint-Helena in zijn memoires het volgende: "De prins van Oranje heeft op die dag het bewijs gegeven, dat hij het genie van de oorlog bezit, (...) zonder hem was het geallieerde leger vernietigd." Ook schreef de keizer nog: "... zonder de heldhaftige vastberadenheid van de prins van Oranje, die met een handjevol manschappen gedurfd heeft om zijn positie bij Quatre-Bras in te nemen, had ik het Engelse leger zonder slag of stoot overwonnen en was ik net zoals bij Friedland als overwinnaar naar voren gekomen. De Prins van Oranje heeft op die dag het bewijs geleverd dat hij een geboren militair is. Alle eer van deze campagne komt hem toe. Zonder hem zou het Engelse leger verslagen zijn zonder slag geleverd te hebben en had Blücher pas aan de andere kant van de Rijn zijn toevlucht kunnen nemen."
Het is overduidelijk dat Napoleon (in ballingschap op Sint-Helena) de rol van de prins van Oranje benadrukte, om daarmee de veel meer invloedrijke rol die Wellington, Blücher en Gneisenau hadden te verminderen. Napoleons opmerkingen zeggen daarmee uiteindelijk niets over het optreden van de Nederlandse troepen. (Bron: Wikipedia.org)
Bronnen:
Willem Frederik George Lodewijk van Oranje-Nassau op Wikipedia
Willem II, koning der Nederlanden op Historici.nl op Historici.nl
Willem II, koning der Nederlanden op Historici.nl
Kroonprins Willem Frederik George Lodewijk bij Quatre Bras, Dirk Sluyter
De prins van Oranje, Willem Frederik George Lodewijk, bij Quatre-Bras, 16 juni 1815, Jan Willem Pieneman
Waterloozaal Paleis Soestdijk, overzicht van het schilderij uit 1824 van J.W.Pieneman
Quatre-Bras en de Prins van Oranje
Slag bij Quatre Bras op Wikipedia